8 Fouten bij het pipetteren die je resultaten beïnvloeden
1. Een pipet kiezen die niet geschikt is voor het volume
De fout
Een pipet gebruiken waarvan het volumebereik niet optimaal is voor het volume dat je wilt afnemen. Bijvoorbeeld 10 µl afnemen met een pipet die is gekalibreerd voor het bereik van 100 – 1.000 µl.
Waarom is dit een probleem?
Hoe dichter het af te nemen volume bij de ondergrens van het pipetbereik ligt, hoe groter de systematische en willekeurige fouten worden. Een pipet die aan de ondergrens van het bereik wordt gebruikt, is aanzienlijk minder nauwkeurig dan dezelfde pipet wanneer deze dicht bij het nominale volume wordt gebruikt.
De oplossing
Kies altijd een pipet waarbij het af te nemen volume in het bovenste derde deel van het pipetbereik ligt.
2. De aansluiting tussen kegel en pipet verwaarlozen
De fout
Kegels gebruiken die niet specifiek voor jouw pipetmodel zijn gevalideerd, of ze bevestigen zonder te controleren of ze goed vastzitten.
Waarom is dit een probleem?
De pipet en de kegel vormen een compleet systeem. Een slechte afdichting of een kegel die niet stevig op de pipetbehuizing zit, leidt tot lekkage en een onjuist aangezogen luchtvolume, en dus tot vertekende resultaten.
De oplossing
Gebruik uitsluitend kegels die compatibel en gevalideerd zijn voor jouw pipet. Bij een verandering van kegeltype is een nieuwe kalibratie noodzakelijk.
Enkele pipetten
3. Vergeten de pipetkegel vooraf te bevochtigen
De fout
Het volume direct opzuigen zonder voorafgaande bevochtiging, met name bij kleine volumes.
Waarom is dit een probleem?
Een “droge” pipetkegel verandert het evenwicht van het luchtkussen binnenin enigszins, wat bij de eerste pipetbewerking kan leiden tot onvoldoende opzuiging.
De oplossing
Bevochtig de kegel 3 tot 5 keer met de te pipetteren vloeistof voordat je met je reeks metingen begint. Houd je ook aan de aanbevolen onderdompelingsdiepte en wachttijd; deze variëren afhankelijk van het afgenomen volume.
4. Onjuiste hoek en diepte van onderdompeling
De fout
De pipet tijdens het opzuigen schuin houden, of de kegel te diep of juist te ondiep onderdompelen.
Waarom is dit een probleem?
Bij het opzuigen dien je de pipet verticaal te houden om een gelijkmatige onderdompeling te garanderen. Bij het afgeven dien je de pipet onder een hoek van 45° tegen de wand van het recipiënt te houden. Een verkeerde hoek of onjuiste onderdompeling beïnvloedt het daadwerkelijk opgezogen volume.
De oplossing
Zuig altijd verticaal op en geef af onder een hoek van 45°, waarbij de pipet de wand van het recipiënt raakt. Pas de onderdompelingsdiepte aan het gepipetteerde volume aan.
Enkele pipetten
5. Altijd direct pipetteren, zelfs bij viskeuze vloeistoffen
De fout
Standaard de techniek van directe pipettering (“forward pipetting”) toepassen, ongeacht het type vloeistof.
Waarom is dit een probleem?
Direct pipetteren is uitermate geschikt voor waterige vloeistoffen, maar niet voor viskeuze vloeistoffen: deze vloeien langzaam en laten resten achter op de wanden van de pipet, wat het daadwerkelijk afgegeven volume vertekent.
De oplossing
Gebruik voor viskeuze vloeistoffen bij voorkeur omgekeerd pipetteren (“reverse pipetting”), waarbij je een klein beetje extra volume aanzuigt om de resten te compenseren, en werk met een lage, constante snelheid.
6. Onjuiste techniek voor schuimende vloeistoffen
De fout
Een biologische of eiwitrijke vloeistof of een vloestof die rijk is aan wasmiddelen pipetteren met dezelfde techniek als een gewone waterige vloeistof.
Waarom is dit een probleem?
Deze vloeistoffen gaan tijdens de hantering gemakkelijk schuimen, waardoor nauwkeurig pipetteren moeilijk wordt en er lucht in het opgezogen volume terechtkomt.
De oplossing
Gebruik omgekeerd pipetteren, werk langzaam, kies pipetkegels die voldoende ruimte laten tussen het filter en het monster, en vermijd overmatig mengen.
Enkele pipetten
7. De verdamping van vluchtige vloeistoffen negeren
De fout
Een oplosmiddel of een vluchtige vloeistof pipetteren zonder speciale voorzorgsmaatregelen, alsof het water is.
Waarom is dit een probleem?
Een deel van de vloeistof verdampt tijdens de handeling, waardoor het werkelijk afgegeven volume onjuist wordt. Deze verdamping kan er ook voor zorgen dat het luchtkussen opzwelt en dat de kegel gaat druppelen.
De oplossing
Bevochtig de kegel vooraf om verdamping en druppelen te beperken, geef de voorkeur aan omgekeerd pipetteren (een deel van het overtollige volume verdampt dan in plaats van een deel van het monster) en werk in een snel maar regelmatig tempo.
8. De ergonomie verwaarlozen
De fout
Langdurig pipetteren zonder pauze, in een ongemakkelijke houding (opgetrokken schouders, uitgestrekte ellebogen, verdraaide pols).
Waarom is dit een probleem?
Naast het risico op spier- en skeletaandoeningen voor de gebruiker, leiden vermoeidheid en ongemak tot een minder regelmatige beweging: een onregelmatige pipetteersnelheid, wisselende druk op de zuiger… allemaal factoren die de resultaten meer laten variëren.
De oplossing
Houd je schouders en ellebogen ontspannen dicht bij het lichaam, wissel zitten en staan af, neem regelmatig pauzes en geef de voorkeur aan een lichte, ergonomische of zelfs elektronische pipet voor lange pipetteerseries.
Wat je moet onthouden
Een goed gekozen pipet, een techniek die is afgestemd op het type vloeistof en een soepele, comfortabele beweging zijn de beste garanties voor betrouwbare en reproduceerbare resultaten.
Heb je hulp nodig bij de keuze of training in het gebruik van je pipetten?
Als premiumpartner van Sartorius adviseert Imlab je bij de keuze van je pipetten en begeleidt je bij het trainen van je teams in de juiste pipetteertechnieken. Neem contact met ons op of ontdek ons assortiment pipetten.
