De juiste pipet en pipetteertechniek kiezen

Hoe kies ik de juiste pipet voor mijn toepassing?

Je dient rekening te houden met verschillende criteria:

• De te pipetteren volumes
• De aard van de vloeistof
• Het aantal monsters
• De gebruiksfrequentie
• De eisen op het gebied van nauwkeurigheid en precisie.

Het juiste volumebereik kiezen

Een pipet presteert over het algemeen het best wanneer het gebruikte volume zich in het bovenste deel van het volumebereik bevindt.

Om bijvoorbeeld 10 µl te pipetteren, heeft een pipet van 1 tot 10 µl doorgaans de voorkeur boven een pipet van 10 tot 100 µl. In het tweede geval bevindt het volume zich helemaal onderaan het bereik, waar de relatieve fout groter is. Dit is duidelijk te zien in de onderstaande tabel:

Het is dus beter om een pipet te kiezen die is afgestemd op het daadwerkelijk gebruikte volume, in plaats van te proberen alle handelingen met één enkel model te dekken.

Luchtverplaatsing of positieve vloeistofverplaatsing?

Pipetten met luchtverplaatsing komen het meest voor. Een luchtkussen scheidt de zuiger van de vloeistof; deze pipet is uitermate geschikt voor waterige vloeistoffen.

Voor moeilijkere vloeistoffen, met name zeer viskeuze of zeer vluchtige vloeistoffen, kan een pipet met positieve vloeistofverplaatsing geschikter zijn. Omdat de zuiger rechtstreeks in contact staat met de vloeistof, zijn de prestaties minder gevoelig voor de eigenschappen van het product.

Luchtverplaatsing	Positieve vloeistofverplaatsing

Mechanisch, elektronisch, enkelkanaals of meerkanaals?

De keuze hangt ook af van de frequentie en het soort handelingen.

Een mechanische pipet is geschikt voor de meeste gangbare toepassingen. Voor repetitieve handelingen kan een elektronische pipet de inspanning verminderen, de variabiliteit tussen gebruikers beperken en verschillende pipetteermodi bieden.

	Mechanische pipetten Je stelt het volume in door aan de zuiger te draaien De volumevergrendeling is een veelvoorkomend kenmerk – deze moet je ontgrendelen Voor het instellen heb je mogelijk twee handen nodig Draai de pipet niet verder dan het volumebereik Schakel de volumevergrendeling in om onbedoelde volumeveranderingen te voorkomen	Elektronische pipetten Je stelt het volume elektronisch in Met een hand in te stellen
	Mechanische pipetten	Elektronische pipetten

Meerkanaalspipetten zijn dan weer bijzonder geschikt voor het werken met microtiterplaten en voor grote series.

De pipet en de pipetpunt: een compleet systeem

Volgens ISO 8655 vormen de pipet en de pipetpunt een compleet systeem. De opgegeven prestaties hebben dus betrekking op een bepaalde combinatie van een pipet en compatibele pipetpunten. Een ongeschikte pipetpunt kan leiden tot een slechte afdichting, lekkage en een verlies aan nauwkeurigheid of herhaalbaarheid.

Direct of omgekeerd pipetteren: welke techniek kies ik?

Direct pipetteren

Direct pipetteren is de standaardmethode voor waterige vloeistoffen. De vloeistof wordt tot aan de eerste markering opgezogen en vervolgens volledig afgegeven, waarbij de tweede markering wordt gebruikt om het resterende volume uit de pipetpunt te verdrijven.

Omgekeerd pipetteren

Bij omgekeerd pipetteren wordt een volume opgezogen dat groter is dan het gewenste volume, waarna alleen het gedefinieerde volume wordt afgegeven. Er blijft dus een kleine hoeveelheid vloeistof in de pipetpunt achter. Deze techniek is met name interessant voor viskeuze of schuimende vloeistoffen.

Hoe pas ik het pipetteren aan de vloeistof aan?

Luchtverplaatsingspipetten worden doorgaans gekalibreerd met water. Bij vloeistoffen met een andere viscositeit of vluchtigheid kan het daarom nodig zijn de techniek aan te passen.

Viskeuze vloeistoffen

Viskeuze vloeistoffen, zoals glycerol of bepaalde oliën, stromen langzamer dan water. Te snel opzuigen kan leiden tot de vorming van luchtbellen of een onvolledige vulling van de pipetpunt.

We raden je aan om:

• Langzaam te pipetteren
• De vloeistof de tijd te geven om de pipetpunt binnen te stromen en er weer uit te stromen
• omgekeerd pipetteren te gebruiken wanneer de toepassing dit toelaat
• positieve vloeistofverplaatsing te overwegen bij hoge viscositeiten.

Vluchtige vloeistoffen

Vluchtige vloeistoffen kunnen in de pipetpunt verdampen en het gedrag van het luchtkussen beïnvloeden.

Door de pipetpunt vooraf te bevochtigen – dat wil zeggen: de vloeistof vóór de meting meerdere keren op te zuigen en weer af te geven – kan je de pipetteeromstandigheden stabiliseren. Bij zeer vluchtige vloeistoffen kan je pipetteren met positieve vloeistofverplaatsing overwegen.

Schuimende vloeistoffen

Bij vloeistoffen die de neiging hebben om te schuimen, is het raadzaam om langzaam te pipetteren en plotselinge bewegingen te vermijden. Omgekeerd pipetteren helpt doorgaans om de vorming van luchtbellen te beperken en de herhaalbaarheid te verbeteren.

Best practices voor betrouwbaar pipetteren

Met enkele eenvoudige handelingen kan je de resultaten verbeteren:

• Houd de pipet tijdens het opzuigen zo verticaal mogelijk
• Houd je aan de aanbevolen onderdompelingsdiepte
• Zuig op en doseer met een gelijkmatige snelheid
• Bevochtig de pipetpunt indien nodig vooraf
• Vermijd grote temperatuurverschillen tussen de pipet, de pipetpunten en de vloeistof.

Een consistente werkwijze is essentieel: zelfs met een hoogwaardige pipet kan je de herhaalbaarheid van je resultaten aantasten als je techniek afwijkt tussen de ene meting en de andere.

Samenvatting

Conclusie

Betrouwbaar pipetteren berust op drie elementen: een pipet die geschikt is voor het volume en de toepassing, compatibele pipetpunten en een techniek die is afgestemd op de te verwerken vloeistof.

Door rekening te houden met deze criteria kan je fouten verminderen en de herhaalbaarheid van je analyses verbeteren.